Ik zag de films The Prestige en Mickey 17. Over leven na de dood. Inclusief spoilers.
Er is een filmwet: als je je dubbelganger ontmoet, vergaat het universum.
Zoals in Back to the Future 2. Daar mag McFly, die naar de toekomst reist, niet oog in oog komen met zijn ouder-geworden zelf.
Die filmwet zit ook verstopt in The Prestige en Mickey 17.
In The Prestige proberen twee concurrerende goochelaars de beste truc ooit te bedenken. Niet om geld te verdienen of roem te krijgen, maar om elkaar te overtreffen. Het gaat om de act. De perfectie. De magie van de voorstelling.
Er is namelijk een ongeschreven regel in goochelland: jezelf laten verdwijnen is niet bijzonder.
De vraag is: hoe breng je jezelf weer terug? Dat moment heet ‘the prestige’. De derde akte van een truc. De moeilijkste.
Ambitie en liefde gaan niet samen
Alfred wordt gespeeld door Christian Bale (1974). Hij lijkt deze goochelaarscompetitie te winnen.
Hij gooit via de ene deur een stuiterbal en verschijnt bijna tegelijkertijd bij de andere deur om die bal op te vangen. De meest logische verklaring is een dubbelganger. Maar zijn concurrent Robert voelt aan alles dat dat het niet is.
Robert wordt gespeeld door Hugh Jackman (1968).
Deze twee goochelaars schuwen niets of niemand om elkaar dwars te zitten, elkaars acts te saboteren en elkaars geheimen te stelen. Zelfs vrouwen en kinderen worden in hun strijd betrokken.
Robert reist uiteindelijk naar Amerika om de mysterieuze uitvinder Nikola Tesla (1856–1943) te ontmoeten, gespeeld door David Bowie (1947–2016). Tesla bouwt een apparaat dat geen illusie creëert, maar iets daadwerkelijk kan kopiëren. Een hoed wordt twee hoeden. Een kat wordt twee katten. Een mens wordt twee mensen.
Dat geeft natuurlijk eindeloze mogelijkheden voor een goochelaar. Een exacte kopie van jezelf maken! Maar de filmwet geldt nog steeds: ze mogen niet beiden blijven bestaan.
En hoewel The Prestige een film met vele plottwists is, want die is gemaakt door Christopher Nolan (1970), is er een vraag die me nu nog steeds bezighoudt.
Waarom wordt Olivia, gespeeld door Scarlett Johansson (1984), niet gekopieerd in de film. Kom op! Scarlett Johansson! Wie wil daar nou niet twee versies van zien?
Maar dat is natuurlijk precies de kern van het ambitieuze leven. Liefde is bijzaak bij ambitie.
Een ambitieus mens wil de wereld niet redden. Die wil zichzelf ‘onsterfelijk’ maken. Iets achterlaten wat groter is dan jezelf. Je naam die eeuwenlang nog betekenis blijft hebben.
Maar wat nou als je de dood letterlijk te slim af kunt zijn? Wat blijft er dan nog over van die ambitie? Wat is een leven naar onsterfelijkheid waard als het je niets kost?
In The Prestige is het resultaat bitterheid en leegte.
“Now you’re looking for the secret… but you won’t find it, because of course you’re not really looking. You don’t really want to know. You want to be fooled. But you wouldn’t clap yet. Because making something disappear isn’t enough; you have to bring it back. That’s why every magic trick has a third act, the hardest part, the part we call ‘The Prestige’.”
Dat is het probleem met het leven.
Er is geen derde akte. Er is geen prestige.
We kunnen ons proberen onsterfelijk te maken via daden.
Maar niemand klapt op je begrafenis. Niemand leest je cv voor. Niemand noemt je banksaldo. Met een beetje geluk huilen ze.
Dat is wat je nalatenschap is.
Tranen.
Geen wederopstanding.
Sterven voor het systeem
In de sciencefictionfilm Mickey 17 wordt Mickey (gespeeld door Robert Pattinson, 1986) telkens opnieuw gekopieerd nadat hij gestorven is.
Hij wordt ingezet als crash test dummy voor een kolonie op een andere planeet. Bijvoorbeeld door hem bloot te stellen aan een onbekend virus, zodat de wetenschappers op basis van zijn sterfelijke afloop een vaccin kunnen ontwikkelen.
Zijn bestaan krijgt een probleem wanneer hij een keer niet sterft, en onverwacht terugkeert naar de basis. Daar komt hij oog in oog te staan met zijn vervanger: Mickey 18.
Ook in deze film geldt de regel: een kopie mag niet naast het origineel bestaan.
Dus proberen ze het geheim te houden. Maar ondertussen worstelen ze allebei met dezelfde vraag: wat is het leven waard als je inwisselbaar bent? Als je enige bestaansreden is om te sterven voor een systeem dat je niet ziet als mens, maar als inwisselbaar experiment?
De conclusie is vaker getrokken: het leven krijgt waarde omdat we weten dat we sterven. Alleen in hoe we hiermee omgaan zit de worsteling.
Is het ons bewustzijn van de dood, waardoor we verlamd raken? Of ons bewustzijn van de dood, waardoor we durven te leven? Of ontkennen we de dood en gedragen we ons als horken die boven alles en iedereen staan?
Ik denk dat alles neerkomt op welke persoonlijkheid je hebt.
Liefs,
Tomson
