Het ding met het terugkijken van films uit de jaren ’90 is dat ze niet allemaal de tand des tijds hebben overleefd.
Het is goed zichtbaar bij de derde film van Kevin Smith (1970).
Chasing Amy (1997) gaat over Holden (Ben Affleck, 1972) die verliefd wordt op de lesbische Alyssa (Joey Lauren Adams, 1968).
Ze moet er niets van weten, tot ze ook gevoelens voor hem krijgt.
Tja.
Wat is in godsnaam het probleem? Dit noemen we toch gewoon biseksualiteit? Nou, niet in dit verhaal.
Liefde, jaloezie en biseksualiteit
De film heeft oprecht heel goede emotionele scènes over liefde en intimiteit, vooroordelen van homoseksualiteit en een heel autonome, sterke Alyssa.
Net zoals de monoloog over een ‘chasing amy’ raak is. We hebben allemaal een relatie verpest, omdat we bang waren voor intimiteit. Vervolgens zoeken we in anderen onze ex terug.
Maar het wringt ook enorm, deze film. Het is overduidelijk dat die geschreven is door een heteroseksuele Kevin Smith.
Smith zelf verdedigt jaren later zijn film door te zeggen dat het nooit bedoeld is om te spreken namens de queer-gemeenschap.
Hij heeft vooral zijn eigen kortzichtigheid en jaloezie in een relatie verwerkt in het script.
Holden kan het maar moeilijk verteren dat Alyssa aardig wat seksuele ervaringen achter de rug heeft.
Kevin Smith baseerde dit verhaal op de relatie die hij had met Joey Lauren Adams. (Zij speelt overigens Alyssa. Een belangrijk detail. Kom ik zo op terug).
Hij ziet deze film ook als een soort ode en een sorry naar haar toe voor zijn klootzakkengedrag.
Smith wilde zijn eigen onvolwassenheid ter sprake brengen.
Hij had ook een andere motivatie. Zijn homoseksuele broer trots maken. Omdat bijna alle films altijd over heteroseksuele koppels gaan. Er is nul ruimte voor mensen die homoseksueel zijn.
Toen Chasing Amy uitkwam, kreeg die zeer goede kritieken. Het werd zelfs als een van de beste onafhankelijke films van dat jaar beschouwd. Het was onder andere dat jaar de favoriet van Quentin Tarantino (1963).
Maar tig jaar later is er het andere geluid. Dat van kritiek. Juist vanuit de queer-gemeenschap.
Een heteroseksuele man die een lesbische vrouw versiert? Kom op… Wat is dit voor rare mannenfantasie?
De film voelde misschien baanbrekend aan voor heteroseksuele mannen. Maar de queer-gemeenschap kon zich hier nooit mee identificeren.
De impact van Chasing Amy op een nieuwe generatie
Maar tegelijkertijd is er ook een Sav Rodgers.
Hij herkende zichzelf op de middelbare school in de film. De film werd een bron van troost. Er waren meer mensen zoals hij die dit voelden en hiermee worstelden. Hij keek de film meer dan 200 keer en kon op die manier een zelfmoord voorkomen.
Sav Rodgers heeft op latere leeftijd een bekende TED Talk over de film gegeven. Daarin doet hij het verhaal over hoe deze film hem gered heeft. Daarna heeft hij een documentaire gemaakt.
De docu heet Chasing Chasing Amy (2023). De film heeft hem enorm geholpen in zijn queer-ontwikkeling. Maar hoe kan het dat deze film bij andere queer-personen zoveel weerstand oproept?
Het levert boeiende gesprekken op met prominente mensen uit de queer- en filmgemeenschap.
Kan een film je troosten en helpen in je seksuele ontwikkeling, terwijl die tegelijkertijd de plank volledig misslaat?
Het is een moeilijke vraag.
Maar het antwoord neigt naar ja.
Ik denk wat voor Kevin Smith pleit, is dat je in de film voelt dat het een persoonlijk verhaal is. Het komt uit zijn hart. En hoewel hij toen zelf te onwetend was dat het een eenzijdige heteroseksuele mannelijke invalshoek is, zit er wel een puurheid in.
Ook beamen de prominenten in de docu dat de tijden daadwerkelijk veranderd zijn. We beoordeelden films toen gewoon anders dan nu. Toen was dit een baanbrekende film. Nu kom je er niet mee weg.
Zoals de homofoob die eigenlijk zijn homoseksuele gevoelens onderdrukt. En de heteroman die even aan een lesbische vrouw gaat bewijzen dat ze toch op mannen kan vallen.
Come on. Zo werkt het niet.
Smith komt zelf ook aan het woord in de docu.
Hij kent de kritiek als geen ander. Al vanaf de eerste week dat de film draaide, kwam er kritiek uit de lesbische gemeenschap. Toen ook nog eens het toentertijd beroemdste lesbische koppel in de bioscoop na een half uur de zaal al verliet, wist hij genoeg.
Dit waren presentatrice Ellen DeGeneres (1958) en actrice Anne Heche (1969–2022).
Pijnlijk.
De kritiek is nooit gestopt.
Een gebroken relatie en machtsmisbruik
Joey Lauren Adams die Alyssa speelt, wordt ook geïnterviewd in de docu over de film.
Ze vertelt heel openhartig dat het niet haar favoriete periode in haar leven was.
De film heeft weinig betekenis voor haar. Het was een donkere episode als jonge actrice die het in Hollywood probeerde te maken.
Kevin Smith was een lul in de relatie door maar ruzie te maken over haar vorige minnaars. Een film erover maken, maakten die ruzies niet opeens goed. Ze gingen een paar maanden na de première uit elkaar.
Het was niet de enige reden waarom ze niet graag terugkijkt op die periode.
Harvey Weinstein (1952) was de producer en wilde haar niet als actrice in de film hebben. Kevin Smith heeft het doorgedrukt. Maar Harvey behandelde haar vervolgens als uitschot. Hij gedroeg zich kil en koud naar haar. Ook in de jaren die volgden. Hij was een invloedrijke klootzak waar niemand omheen kon. En helaas werden vele actrices slachtoffer van zijn seksuele lusten. In ruil voor je lichaam, gaf hij je kansen in Hollywood.
Joey concludeert dat twee mannen haar in die tijd slecht over haarzelf lieten voelen: Kevin en Harvey. En de film Chasing Amy geeft haar daarom geen enkel gevoel van trots of voldoening.
Deze bekentenis zorgt voor een onverwachte diepgang in deze documentaire. En ook een gevoel van melancholie.
Dat elk persoon een andere beleving heeft bij een gebeurtenis.
Chasing Amy redde de carrière van Kevin Smith. Het was een hoogtepunt in de onafhankelijke filmscene van de jaren ’90. Het zorgde voor herkenning van zijn gevoelens bij Sav Rodgers. Maar mensen zoals Joey Lauren Adams kijken er verbitterd op terug. Ook een andere filmmaker die betrokken was bij de film, zoals Guinevere Turner (o.a. bekend van de lesbische film ‘go fish’ en de film American psycho), houdt er bittere gevoelens aan over. Een deel van de scènes in Chasing Amy zijn gebaseerd op de gesprekken die zij toen had met Kevin Smith.
Zij kreeg in diezelfde periode goede kritieken op haar onafhankelijke, in zwart-wit geschoten film over lesbische seksualiteit in ‘go fish’. Maar waarom hield Kevin Smith met zijn Clerks er een carrière aan over en zij niet?
De film Chasing Amy kun je via verschillende streamingdiensten voor een paar euro huren. Net zoals de docu ‘Chasing Chasing Amy’.
Liefs,
Tomson
PS
Ik ben over een paar weken weer terug in je inbox! De podcast loopt door met een zomerreeks ‘zomerse hitsigheid’.
