(Intiem portret van een generatie die altijd onderweg is, maar nergens thuishoort.)
↓
In de Belgische film Rien à foutre werkt Cassandre als stewardess bij een low-budget vliegtuigmaatschappij.
Ze lijkt onverschillig door het leven te gaan, alsof niets haar echt raakt.
Op onbekende locaties zuipt en feest ze erop los, om de volgende dag met een kater bij het zwembad uit te brakken.
’s Avonds tindert ze wanhopig naar een vluchtige hook-up, simpelweg om de eenzaamheid te verdragen.
Ambitie heeft ze nauwelijks, behalve dan een vage droom: ooit willen werken als stewardess bij een prestigieuze Emiraten-maatschappij.
Cassandre neemt het daarbij niet heel nauw met de regels van haar werkgever.
Zo drinkt ze gerust binnen de twaalf uur voor een vlucht, rekent ze met haar eigen creditcard af voor een passagier (wat verboden is), en scheert ze haar benen niet – hoewel dat onderdeel is van het kledingvoorschrift. Tijdens vluchten beoordeelt ze haar collega’s structureel met te hoge cijfers. Volgens haar werkgever kan geen enkele vlucht perfect zijn, dus waarom doet ze dat?
Omdat het haar simpelweg niets kan schelen, natuurlijk.
Regelmatig wordt ze op het matje geroepen door haar managers. Maar elke keer lijkt ze de dans weer te ontspringen.
Waarom? Omdat ze meer verkoopt dan al haar collega’s bij elkaar: eten, drinken en tax-free producten. En dát is uiteindelijk waar het om draait.
Het is de banaliteit van kapitalisme ten top. Haar werkgever monitort alles wat het personeel doet, maar wat echt telt, zijn twee dingen: geen gedoe en meer omzet.
Cassandre lijkt zich moeiteloos thuis te voelen in zo’n onverschillige, op winst gerichte organisatie.
Maar schijn bedriegt.
Adèle Exarchopoulos speelt Cassandre in de film Rien à foutre. Ze geeft geen ene fuck om het leven. behalve zich verdoven door veel te werken als stewardess, tinderen en ZUIPEN.
Onder de oppervlakte
Ze is natuurlijk niet echt onverschillig.
Onder haar knappe uiterlijk schuilen emoties die ze nauwelijks durft te tonen. En toch, af en toe, komen ze onvermijdelijk naar boven. Bijvoorbeeld tijdens een training waarin ze zichzelf moet voorstellen aan fictieve passagiers – gevolgd door dertig seconden glimlachen in stilte.
Het lukt haar niet. In plaats daarvan dwalen haar gedachten af naar haar grootste verdriet: de onverwachte dood van haar moeder.
Cassandre wordt prachtig gespeeld door de Franse actrice Adèle Exarchopoulos.
Een van de meest aangrijpende scènes is wanneer ze over een boulevard loopt, ergens in een mediterraan land. Ze wordt gebeld door haar telefoonprovider met de vraag of ze wil overstappen naar een pakket waarmee ze onbeperkt kan internetten in het buitenland. Dat klinkt handig, dus ze stemt in. Maar dan zegt de medewerker aan de andere kant dat haar moeder – als hoofdcontractant – de wijziging moet doorvoeren.
Op dat moment zie je haar gezicht veranderen. Haar wallen lijken dieper te worden, de tranen worden ingeslikt. En de stem aan de andere kant praat maar door over hoe haar moeder dat online kan regelen.
Tot Cassandre zacht zegt dat haar moeder is overleden.
Er valt een stilte, waarna de medewerker een alternatief voorstelt: het oude contract beëindigen en een nieuw abonnement op haar eigen naam openen. “Zou ik dat meteen voor je in orde kunnen maken?” vraagt ze.
Je voelt de pijn. Zo schrijnend.
Probleem van onze generatie
In het laatste gedeelte van de film zien we hoe Cassandre haar plek weer probeert te vinden bij haar vader en zus. Allemaal worstelen ze op hun eigen manier met het verlies van de moeder. Het is pijnlijk, ongemakkelijk en eerlijk weergegeven.
Wat deze film zo bijzonder maakt, is de documentaireachtige stijl. Ik las dat bijna alle scènes geïmproviseerd zijn – en dat voel je. Elk gesprek klinkt natuurlijk, alsof je erbij bent. Alsof je als vriendin met Cassandre meeloopt door haar leven.
Daarnaast houdt de film een spiegel voor aan onze generatie. De een is ambitieus, berekenend, bezig met het bouwen van een carrière. De ander, zoals Cassandre, weet het simpelweg niet en beweegt zich onzichtbaar door het leven.
Wat ook sterk is: de film laat zien hoe het er écht aan toegaat bij een (low-budget) vliegtuigmaatschappij. Inclusief de mooie én lelijke kanten.
Ik houd van films die me een wereld inzuigen die ik zelf niet ken, maar waarbij het toch even voelt alsof ik er onderdeel van ben.
Zoals de intense Pleasure (2021) over de p-industrie of de extreem spannende Emily the Criminal (2022) over de wereld van creditcardzwendels.
(Daarom ga ik waarschijnlijk ook zo goed op gevangenisfilms.)
Ik heb Rien à foutre (vertaald in het Engels als Zero fucks given) op Mubi gekeken.
Liefs,
Tomson
