Er was een periode in mijn leven dat het gevoel van zinloosheid mijn gedachten zeer overheerste.
Ik hoor wel vaker dat mensen door zoân periode gaan en daarbij ook veel angst voelen voor de dood. Die angst ken ik niet zo goed. Al voel ik me raar in mijn lijf als een gedachte over mijn eigen sterfelijkheid langskomt.
Maar wellicht voelen we allemaal hetzelfde en zijn de woorden die we eraan geven gewoon een kwestie van interpretatie.
Het ding met denken in zinloosheid is dat je niet hoeft te zoeken naar kunst die dat gevoel vertegenwoordigt.
Nee.
Het komt vanzelf naar jou toe. De kunst die in jouw taal praat, valt meteen op.
In liedjes, in leesfragmenten, schilderijen of een film.
Zoals bij liefdesverdriet opeens alle liedjes die je opvangt met je oren daarover lijken te gaan.
Ik werkte jarenlang op het callcenter, ging naar veel feestjes toe, maakte overal nieuwe vrienden en reisde wat af in Europa.
Maar dat alles ging ook vergezeld van een algeheel gevoel van zinloosheid, zinloosheid, zinloosheid.
Dode zielen was zoân boek dat me enorm aansprak.
Geschreven door de Russische schrijver Nikolaj Gogol (1809â1852).
Over Tsjitsjikov die door Rusland reist en op zoek gaat naar boeren die al zijn gestorven, maar volgens de officiële administratie nog in leven zijn.
Zodat hij met die namen een lening kon aanvragen.
Het was in deze periode dat ik ook Synecdoche, New York (2008) zag van Charlie Kaufman (1958).
De schrijver van onder andere films als Being John Malkovich (1999) en Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004).
Ik had de film gedownload en via een kabeltje op mijn iPod gezet. Om hem vervolgens in bed op het kleine schermpje te kijken.
Ik denk wel drie keer in een paar weken tijd.
De film gaat over toneelregisseur Caden (gespeeld door Philip Seymour Hoffman (1967â2014)), die zich eigenlijk zijn hele leven in een existentiĂ«le crisis bevindt.
Hij voelt zich eenzaam en heeft het idee dat hij stervende is.
Ondertussen is hij bezig met zijn magnum opus. Een toneelstuk dat een dag in het leven van een stad afbeeldt. Iedere inwoner is een acteur en speelt het leven na. Er loopt een acteur rond die hem speelt. En op een gegeven moment wordt in die stad een toneelstuk gemaakt over de stad. Dus er lopen twee Cadens rond.
Als een soort matroesjkapoppetje.
Ja.
Het is licht absurdistisch. Maar ook heel poëtisch.
Huizen staan in brand zonder dat iemand vlucht. Een tatoeage van een roos bladert opeens van de huid af.
De frustratie die Caden af en toe in zijn stem stopt, is zo grappig en treurig tegelijkertijd.
Ik denk niet dat ik deze film snap. Maar hij praat wel mijn taal. Het gaat over depressieve gevoelens en zinloosheid en angst voor de dood.
Elke keer als ik me erg somber voel, kijk ik hem. Het voelt als een warme deken.
Dat deze film met al die A-sterren ĂŒberhaupt tot stand is gekomen.
Wauw.
Charlie Kaufman gaf een paar jaar nadat de film uitkwam een speech voor andere screenwriters. Al grappend met een gespannen stem vertelt hij over zijn aversie tegen marketing.
Alles is marketing in onze cultuur. Van politiek tot grote films. Ze proberen je aandacht of geld of stem te krijgen door van hun probleem jouw probleem te maken.
Maar als je kunst maakt, moet je dat idee loslaten van iets maken voor een âmarktâ waar je aan verdient.
Nee.
Kunst gaat over die emotionele wond die we allemaal hebben. Die onze motieven in het leven aanstuurt. Die we krampachtig verborgen houden voor anderen. Want voor je het weet zien anderen dat we niks waard zijn en dat niemand van ons kan houden.
Dat is het gebied dat de kunstenaar moet laten zien. Kunst gaat absoluut niet over je een comfortabel gevoel geven.
Ik schreef laatst een tekst over âde tragiek van samenwonen met je geliefdeâ. Dat we in ruil voor samen zijn ook veel inleveren. De laatste tip in dat stuk was dat je op date moet blijven gaan met je nieuwe huisgenoot (en dus geliefde). Om de sleur zo lang mogelijk uit te stellen.
Iemand verbeterde me.
Die persoon zei dat het positiever klonk als er stond om de sleur te voorkomen.
Nee.
Het is niet mijn job om je een goed gevoel te geven.
Ja, het scoort meer likes. Ik zie al die accounts in mân discovery langskomen op Instagram. Ik zie jou zelfs likes geven aan die posts. Maar ik ga zo niet schrijven.
De sleur komt. Wat je ook doet. Met wie je ook bent. De sleur komt.
De sleur komt altijd.
Ik ben het helemaal eens met Charlie Kaufman.
Kunst gaat erom dat je je gezien en gehoord voelt. Een goede film gaat erover dat je een connectie voelt.
Kaufman vindt het afschuwelijk dat mensen bijvoorbeeld zijn romantische film Eternal Sunshine of the Spotless Mind depressief noemen.
Ja, hij is somber. Maar hij gaat over de ingewikkeldheid van liefdesrelaties. Juist dat aspect dat normaal gesproken nooit in films behandeld wordt. Zoals dat mooie herinneringen opeens heel pijnlijk worden na een breuk.
Hij probeert zo eerlijk mogelijk te schrijven, in de hoop dat iemand er comfort in vindt. Dat is zijn enige doel.
Ik zag dat zelfs het populaire YouTube-filmkanaal van Karsten Runquist Synecdoche, New York als een favoriet heeft bestempeld.
Omdat de film hem vond in een verwarrende tijd.
âhttps://www.youtube.com/watch?v=6_LJ8NoxlCEâ
Ik vind nog steeds veel comfort in Synecdoche, New York.
De film gaat ook over zoveel:
De vergankelijkheid van het leven, je verliezen in een te groot artistiek project, huilen tijdens de seks, angst dat je ziek bent, gelauwerd worden terwijl je nog steeds de leegte voelt van niet begrepen worden door de persoon die het dichtst bij je staat, de herhaling van je fouten in andere liefdesrelaties. Etc. Etc. Etc.
Huur âm of kijk op MUBI.
En dan nu mijn top 3 films om op te zetten als je je depressief of somber of melancholisch voelt:
- The Tree of Life (2011). Ik kan niet eens uitleggen wat deze film met me doet. Ik moet al bijna janken als ik de titel tik. Hij staat op Amazon Prime. Met o.a. Brad Pitt (1963).
- Synecdoche, New York. Bedoel, dit soort zinnen: âEveryone is disappointing the more you know them.â en âI donât menstruate, so I donât know how I could smell like Iâm menstruating.â Staat op MUBI.
- Arrival (2016). De beste SF-film ever. Aliens die niet komen om ons te vernietigen, maar proberen met ons te praten. Alleen staan wij wel echt open voor ze? Maar de film gaat vooral over rouw. Geen idee waar die op staat. De film is een slettebak. Het gaat van streamer naar streamer.
liefs,
tomsonđ
