Toen een volger me M train toestuurde in 2022 wist ik niks van haar.
Patti wie?
Het boek begreep ik ook niet helemaal. Omdat ik de context van haar leven miste.
Maar daarna raadde een vriendin Just Kids aan en dat boek heeft me omvergeblazen.
Over hoe ze naar het New York van de jaren ’60 reisde en daar leefde als kunstenaar.
Onbekend.
Weinig geld.
Maar wel levend met haar geliefde Robert Mapplethorpe (1946–1989) in het Chelsea Hotel. Waar ook Jimi Hendrix (1942–1970) kwam en Janis Joplin (1943–1970) was. En William S. Burroughs (1914–1997). En Salvador Dalí (1904–1989).
Het ging niet om de rich and famous. Omdat het toen nog niet echt bestond. De bekendere en onbekende kunstenaars behoorden tot dezelfde groep.
- Anti-Vietnam.
- Civil Rights Movement.
- Kleedden zich hetzelfde.
- Luisterden naar dezelfde muziek.
- Iedereen praatte met iedereen daar.
Mapplethorpe leerde Patti Smith ongekend veel zelfvertrouwen te hebben in je eigen kunnen als artiest.
Het is de persoon die Smith het meest beïnvloedde in haar leven.
In Just Kids merk je dat Patti eigenlijk alles goed kon. Acteren. Fotografie. Schrijven. Maar het was muziek waar ze mee doorbrak bij het grote publiek.
De relatie met Mapplethorpe was ingewikkeld. Hij was eigenlijk homoseksueel en onderzocht die gevoelens stiekem in het nachtleven van New York.
Uiteindelijk gingen ze uitelkaar, maar vonden elkaar ook weer. Ditmaal als goede vrienden.
Mapplethorpe overleed in 1989 aan de gevolgen van aids. Vlak voor zijn dood vroeg Patti aan hem: ‘Wat kan ik voor je doen? Hoe kan ik je helpen?’
En hij zei: schrijf ons verhaal op. Doe het. Het verhaal dat ze zo vaak tegen elkaar vertelden. Hoe ze elkaar ontmoetten. Wat ze allemaal hadden meegemaakt. Hoe ze langzaam beiden doorbraken als kunstenaars.
Ze zei ja. Dat doe ik.
Maar kon pas in 2009 de juiste woorden vinden.
Just Kids is echt het beste boek dat je kan lezen over een kunstenaar willen zijn. En het boek is tegelijkertijd een tragische liefdesgeschiedenis vol hoop en warmte.
Weet je wat ook zo fascinerend aan Patti Smith is? Ze werd een bekende rock-’n-rollster. Tal van bands en artiesten wijzen haar aan als een grote invloed op hun oeuvre.
Maar Patti wilde niet per se beroemd zijn. Ze zag zichzelf als kunstenaar, als artiest.
Ze trok zich in de jaren ’80 bewust terug van het openbare toneel. Ze trouwde met zielsverwant Fred “Sonic” Smith (1949–1994) en kregen twee kinderen.
En toen overleed Fred vrij plotseling op 45-jarige leeftijd in 1994. En minder dan een maand later haar broer Todd, die zoveel voor Patti betekende.
Dat is een hoop om te verwerken voor zo’n gevoelige, dromerige ziel als Patti.
Het boek M Train gaat hierover.
Het speelt zich af in de jaren na het uitkomen van Just Kids, rond 2011 tot 2013.
Ze reist over de wereld om lezingen te geven en dergelijke. Maar overal waar ze komt, wordt ze geconfronteerd met alles wat ze verloren is. In flashbacks vertelt ze herinneringen aan Fred, haar broer, haar verloren jas, haar jeugd.
Bij de tweede keer lezen (afgelopen weken) snap ik het boek pas.
Het is echt het geniaalste boek dat ik ooit heb gelezen.
Waarin persoonlijke observaties worden afgewisseld met herinneringen. Waar ze vooral veel zwarte koffie in de ochtend in cafés drinkt, en daar is om wat te schrijven en te lezen en. te dagdromen.
Waar ze de grafstenen van overleden schrijvers zoekt om op de foto te zetten. Waar ze in slaap valt met detective-tv-series. Waar ze Haruki Murakami (1949–) leest. En in Japan dagdroomt om hem tegen te komen.
Murakami is not here anyway, I thought. He is most likely somewhere else, sealed in a space capsule in the center of a field of lavender, laboring over words.
Murakami is graag alleen.
Zoals deze quote uit zijn hardloopboek:
I’m the kind of person who likes to be by himself. To put a finer point on it, I’m the type of person who doesn’t find it painful to be alone. I find spending an hour or two every day running alone, not speaking to anyone, as well as four or five hours alone at my desk, to be neither difficult nor boring. I’ve had this tendency ever since I was young, when, given a choice, I much preferred reading books on my own or concentrating on listening to music over being with someone else. I could always think of things to do by myself.
M Train gaat vooral over met jezelf zijn, zonder je eenzaam te voelen.
Wat een diep melancholisch werk. Ook qua structuur zit het geniaal in elkaar. Het viel me pas bij herlezen op hoe al die losstaande hoofdstukken toch zo in elkaar klikken op het eind.
Ze schrijft in het eerste hoofdstuk dit:
Without noticing, I slip into a light yet lingering malaise. Not a depression, more like a fascination for melancholia, which I turn in my hand as if it were a small planet, streaked in shadow, impossibly blue.
Diepe melancholische kreun.
- lees just kids hier
- lees m train daar
Ik mail je morgen over mijn favoriete film als ik me somber voel (synecdoche, New York).
liefs,
tomson 🍂
